Są tematy, które dyżurni specjaliści od wszystkiego poruszać wielbią szczególnie. Jednym z tych tematów jest — to w pewnym sensie naturalne — moralność. Jest to zjawisko, które interesuje mnie szczególnie i tylko i wyłącznie ono pobudza mój zachwyt filozofią, którą postrzegam w dużej mierze jako nieustanną próbę rozstrzygania zagadnień u swej istoty właśnie moralnych. Niektórzy lubią nawet zabawy pt. czy Twoja filozofia określa Twoją moralność, czy też moralność filozofię. Jest to “problem”, który również określa moralność (poprzez ujawnienie systemu wartości) osoby go stawiającej. Jeżeli serce/umysł tejże zaprzątnięte jest takim dylematem, to życzyć można jedynie skutecznej psychoterapii, choć w Polsce — kraju katolickiego pogromu intelektualno-filozoficznego — bardzo trudno się z czymś takim zetknąć. I to też jest kwestia moralna…

Usilnie międlonym przez filozofów różnego szczebla zagadnieniem jest różnica pomiędzy dobrem i złem. Szkoda, bo większość traktatów na ten akurat temat (nie żebym miał do czynienia z tak znowu wieloma, ale moja moralność pozwala mi na takie nadszarpujące rygor naukowy uogólnienie w tym akurat wypadku) jest infantylna i nudna. Dobro i zło są zjawiskami zupełnie abstrakcyjnymi, których definicja doraźnie powstaje gdzieś na styku świadomości indywidualnej i grupowej w zderzeniu z konkretnymi okolicznościami. Naturalnie, są pewne ogólne ramy, ale kwestia kategoryzacji danego zjawiska jako dobre lub złe następuje na ogół w momencie konfrontacji swojego doświadczenia z konkretną sytuacją. Moralna ocena danego zjawiska, osoby, scenki rodzajowej itp. może być odmienna w różnych kontekstach i ulegać zmianie; nawet tak — wydawałoby się — tak fundamentalna jak przyporządkowująca je do zbioru dobra lub zła. Dlatego właśnie niewątpliwie prawdziwe jest twierdzenie, iż każdy człowiek potrafi odróżnić dobro od zła. Naturalnie, każdy, kto miał szansę zapoznać się z tymi kategoriami.

Podział na dobro i zło jest kategorią o tyle istotną, że każdy człowiek, który dysponuje w dzisiejszym świecie choćby ułamkiem społecznej świadomości używa tej kategoryzacji cały czas — gdy myśli, gdy mówi, gdy je lub sra. Pod wpływem różnych akrobacji (m. in. propagandowo-PR-owych), które m. in. za cel stawiają sobie wygodne establishmentowi modelowanie powszechnej moralności, większość osób publicznie (czasem indywidualnie wobec najbliższych, a czasem indywidualnie nawet wobec siebie) odżegnuje się od tego narażając się, w oczach osób o moralności bliskiej mojej, na śmieszność. Gdy bowiem osobnik taki odda mocz wypiwszy przedtem trzy litry piwa uczucie ulgi promieniujące po całym jego organizmie, nawet jeżeli tłem jest możliwie najbardziej syfiasty kibel publiczny, ocenia on — mniej lub bardziej świadomie — jako “dobre”. Zaś uczucie towarzyszące mu w drodze pomiędzy stołem, za którym owo piwo spożywał oraz chwile oczekiwania w kolejce, kojarzy jako “złe”. Jest to zatem podział doprawdy obecny wszędzie — w sensie czasu i przestrzeni.

Jeżeli już przyjąć, że podział na dobro i zło jest tak wszechobecny, iż wdarł się nawet do obszaru naszej fizjologii to tym bardziej trudno mówić o stosunkach społecznych wolnych od tych zjawisk, a już o badaniu stosunków społecznych odżegnując się od niego… Nonsens. Oczywiście, do wszystkiego — do “dobra” i do “zła” także — podchodzić należy z poczuciem proporcji. Nie chodzi wszak o przydawanie wszystkiemu konkretnych atrybutów, tylko o możliwość swobodnego formułowania sądów wartościujących, które są podstawą człowieczeństwa i skutecznego jego rozwoju (pomijam oczywiste kwestie ekonomiczne). Działanie jednostek i grup, w ogromnej mierze, oparte jest właśnie na bodźcach, które w 80% (powiedzmy) zawierają się w tej kategoryzacji.

“Dobro” i “zło” są w pełni relatywne i jako zjawiska, na których bazować mają sądy oraz idące za nimi działania w pełni podporządkowane w zasadzie każdej z okoliczności, w sytuacji, w której — pośrednio lub bezpośrednio, świadomie lub nieświadomie — są przywoływane; czyli — praktycznie — cały czas. Jeszcze bardziej relatywnego kształtu nabierają na linii jednostka-jednostka. Najlepiej obrazuje to następujący, nieprzesadnie śmieszny, ale trafny, dowcip. Gnębiony całe życie chorobami, biedą, wypadkami i w ogóle wszelkimi nieszczęściami góral, w chwili zupełnej słabości, lezie do najbliższego kościoła, pada plackiem/krzyżem i rzewnie płacząc pyta boga cóż on mu takiego zrobił, że ów uczynił jego egzystencję pasmem katastrof. I otrzymał odpowiedź, która nadeszła — jak śpiewał a propos księżyca wprawdzie, ale co tam, W. Młynarski — “z nieba głębi”: “a, bo widzisz, Jasiu, ja Cię tak jakoś kurwa nie lubię”.

Proste pytanie — kogo się nie lubi? Nie lubi się ludzi dobrych? Nie, ludzi dobrych się lubi, bo “dobro”, ergo — “dobrych”, się lubi. Skala dobro-zło jest cholernie elastyczna emocjonalnie i zawsze w czasie rzeczywistym dostosuje się do sytuacji. Nie da się nie lubić “dobra”. W chwili gdy coś zaczyna nabierać, z punktu widzenia jednostki czy grupy, wymiaru negatywnego natychmiast staje się — w mniejszym lub większym stopniu — “złem”. Naturalnie, owo “zło” może mieć mnóstwo różnych charakterystyk i jakości, ale zawsze… Co innego kogoś “lubić” i tolerować jego/jej naganne moralnie (z naszego punktu widzenia) zachowania, a co innego “nie lubić” kogoś, pomimo, że dochodzi do zachowań moralnie poprawnych (znów, w/g nas). Bez dialektyki, jak без водки nie zajarzysz. Kwestia ilości przechodzącej w jakość… Ale to inna bajka.

Są zatem ludzie źli i dobrzy i każdy z nas tą kategoryzacją operuje. Niezależnie od tego czy się do tego przyznaje, czy nie. I na jej podstawie właśnie (o ile nie ogranicza go ekonomia, choć i ona w dużej mierze zbiory te kształtuje) dokonuje większości wyborów co do “lubienia” bądź “nie-lubienia”. Ja należę do niewielkiego w Polsce grona osób, które nie mają problemu z manifestowaniem swojego filozoficzno-moralnego ego. O niejednym  i niejednej wyraziłem się już — tak, tak… publicznie! — jako złym/złej. Na ogół sprawa nie jest przesadnie skomplikowana — jeżeli ktoś świadomie dąży do krzywdy innych ludzi, postępuje cynicznie, złośliwie, uszczypliwie, podle, zdradziecko, nielojalnie i czerpie z tego satysfakcję w jakiejkolwiek formie, jest zły, tudzież zła. Takim ludziom należy się skrajny brak lojalności, nienawiść, pogarda, pomówienia i inne tego rodzaju zachowania. Ludzie źli, to ludzie chorych (często nieuświadomionych, lub jeszcze częściej, przebijających się z rzadka do świadomości w chwilach gdy czerpać można ulgę z zadanej komuś krzywdy) intencji, to ludzie wiecznie zgubnych dla innych działań… To nie są nieudacznicy, to są po prostu chuje złamane po wielokroć! To ludzie, dla działań których nie ma usprawiedliwienia (dla dorosłego człowieka “trudne wychowanie”, tudzież “ciężkie dzieciństwo” nie jest usprawiedliwieniem). A jak chuja poznać? Ano… Łatwo bardzo… Każdy z nas umie powiedzieć o tym czy o tamtej, że z_niego/z_niej poczciwina tyko tego czy innego tematu nie dźwiga, a co innego gdy mamy do czynienia z typem, któremu czasem co wyjdzie, ale co to na co dzień szmatą jest ostatnią.

A co jeżeli nie umie? To niech idzie do domu, do kuchni, niech sięgnie po najcięższą patelnię jaką tam przechowuje i niechaj pierdolnie się tą patelnią prosto w czoło, bo innej rady, doprawdy, nie widzę…

Ach, jaksz to jest pięknie niemoralne…